İnşaat sektörünün çok büyük bir bölümünü oluşturan konut pazarı, ihtiyaç duyduğu girdiler nedeniyle imalat sanayinin birçok kolu için önemli bir talep kaynağıdır. Fransızların “Bina iyi gidiyorsa her şey gider” sözü bu ilişkiyi özetler; elbette abartmamak şartıyla. Aksi halde, 2018’de yaşanan konut arz fazlasının yol açtığı kriz yeniden gündeme gelebilir.
Bu söz tersinden de okunabilir: Konut sektörü iyi gitmiyorsa ekonomik büyümede yavaşlama kaçınılmazdır. Çünkü çimento, demir, seramik, armatür ve mobilya gibi birçok ürüne olan talep azalır. Üstelik kaybolan bu iç talebi ihracatla telafi etmek de kolay değildir. Özellikle Türk lirasının aşırı değerli olduğu dönemlerde bu daha da zorlaşır. Bu nedenle son iki yıldır yüzde 3,5 civarında seyreden ekonomik büyümenin bu yıl yüzde 3’ün altına inmesi sürpriz olmayacaktır. İlk çeyrekte büyümenin yüzde 2,6’ya gerilemesi de bu beklentiyi destekliyor.
Konut sektörünün önemi yalnızca ekonomiyle sınırlı değildir; toplumsal refah üzerinde de doğrudan etkisi vardır. Yeni konut arzı azaldığında, piyasa kiraları yani yeni kiracıların karşılaştığı kira bedelleri gelir artışının üzerine çıkar. Bunun sonucunda gençlerin ailelerinden bağımsız yaşam kurması zorlaşır; evlilik ve doğum oranları düşüşe geçer.
Geçmişte bunun olumsuz sonuçları açık biçimde görüldü. İstanbul’dan çarpıcı bir veri bunu ortaya koyuyor: 2026 Ocak ayında yapılan bir ankete göre, yükseköğrenim mezunu 18-29 yaş grubunun yüzde 58,2’si, 30-39 yaş grubunun ise yüzde 34’ü hâlâ aile konutunda yaşıyor (Betam-BİO-İSPER, “İstanbul Genç İşgücü Piyasası” raporu).
Benim kuşağımda ise 30 yaşın üzerinde olup aile evinde yaşayanların sayısı, en azından kentlerde, yok denecek kadar azdı. Düşük eğitimli ve düşük gelirli kesimler için bile kiralık eve çıkmak mümkündü. Bugün ise kiralık eve çıkabilenler dahi çoğunlukla kent merkezlerinden uzak banliyölerde, küçük dairelerde yaşamak zorunda kalıyor. Konut arzı, özellikle de sosyal konut üretimi artmadıkça, barınma koşullarındaki gerileme sürecektir.
(Haber kaynağı: Seyfettin Gürsel’in Dünya Gazetesi’nde yayınlanan “Konut sektöründe durgunluk belirginleşiyor” başlıklı makalesinden alıntıdır)
