Bir yıl öncesine kadar bir elin parmaklarını bile geçmeyen yıkım şirketlerinin sayısının bir anda 150'ye fırlaması ve hurdacıların bile yıkım şirketine dönüşmesi üzerine sıkı denetimler yolda. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, sektör temsilcilerinin hazırladığı raporlar ışığında yıkım yönetmeliği çıkaracak. Türkiye, geçtiğimiz yıl kentsel dönüşümün düğmesine bastı. Birçok ilde aynı anda başlanan dönüşüm 2013 itibarıyla hızlandı. Dönüşüm kapsamında Türkiye genelinde 7 milyon konut yıkılacak.
Kentsel dönüşüm başlamadan önce yıkım yapan şirket sayısı 3 ila 5 arasındayken şuanda piyasada 150'nin üzerinde yıkım şirketi mevcut. Bu şirketlerin sadece 20'si amatör değil. Ama tam profesyonel de değil. Profesyonel olan şirket sayısı sadece 5 ile sınırlı. Kurulan yıkım şirketlerinin büyük bir kısmının daha önce bu işle hiçbir ilgisi olmamış.
Birçoğu hurdacılıktan geliyor.
Sektör uzmanlarına göre kahveler yıkım ekipleri ile doldu taştı… Yıkım Müteahhitleri Derneği yeni adı Çevre ve Kentsel Dönüşüm Derneği'nin önderliğinde sektörü disipline edecek yeni düzenlemeler yolda. Yıkım Yönetmeliği Tasarısfndaki maddelere göre sektörde işin uzmanı olmayanın şansı yok. Taslağa göre yıkım şirketlerine ruhsat zorunluluğu geliyor. Ruhsatlar ancak belli bir donanıma sahip olan şirketlere verilecek. Yıkım öncesinde ayrıntılı bir proje hazırlanacak ve onaya sunulacak. Ayrıca yıkım şirketleri atık kontrolünden, çevresel önlemlere, teknik ekibin donanımına birçok konuda kontrol altında tutulacak. Yıkım süresince acil yardım ekibini hazır bulunduracak ve sahada sürekli denetim elemanları gezecek.
Kentsel dönüşüm ile ortaya çıkan yıkım sektörünün kontrol altına alınmasının hayati bir önem taşıdığını belirten Çevre ve Kentsel Dönüşüm Derneği Başkanı Mehmet Ali Bulut, sektörde işin uzmanı olmayan birçok şirket türediğine dikkat çekti. "Kurulan yeni şirketlerin birçoğunun ofisi bile yok" diyen Bulut, şöyle devam etti: "Yıkım inşaat yapımından çok daha büyük riskler taşıyor. Kontrolsüz yapılacak yıkımlarda iş kazası riski en yüksek seviyede. Yıkımlar bugüne kadar sadece zabıtalar tarafından denetleniyordu.
Ama artık işin çok daha ciddi bir şekilde ele alınması lazım. Yıkımın boyutu artık çok daha büyük. Gecekondular değil çok katlı binaların yıkımı söz konusu. Sıkı bir denetim mekanizması olmadığı takdirde kentsel dönüşüm yıkım faciasına dönüşebilir, iş kazalarında birçok kişi hayatını kaybedebilir." "15 Avrupalı yıkımcı Türkiye'de ortak arıyor" Taslağın mimarlarından Avukat Rahmi Sinan Şavluk da kentsel dönüşümün başlaması ile ortaya çıkan yıkım şirketlerinin acilen denetim altına alınması gerektiğini açıkladı. Hafriyat şirketlerinin ve hurdacıların bile yıkım şirketine dönüştüğünü kaydeden Şavluk, "Bakanlık durumun ciddiyetinin farkında. Bu yüzden de yönetmeliği bir an önce devreye sokmak için çalışmaları hızlandırdı. Taslak görüşe açıldı. Üniversitelerden görüşler tamamlandı" açıklamasını yaptı.
Kentsel dönüşüm kapsamında yıkılacak olan 7 milyon konut, yabancı yatırımcıların da iştahını kabarttı. Avrupalı profesyonel yıkım şirketleri bunun için Türkiye'nin yolunu tuttu. Şu anda Türkiye'de 15 yabancı yıkım şirketinin ortak aradığı belirtiliyor. Kentsel dönüşüm danışma hattı kurulacak. Bakanlığın isteği üzerine Çevre ve Kentsel Dönüşüm Derneği, önümüzdeki günlerde 'kentsel dönüşüm danışma hattı'nı faaliyete sokacak. Vatandaş, bu hattan sadece yıkımlarla ilgili değil kentsel dönüşümle ilgili her türlü konuda bilgi almak için yararlanabilecek.
Yıkımda sigorta dönemi başlıyor Gündemdeki bir diğer önemli gelişme de yıkım projelerinde sigorta döneminin başlayacak olması. Bugüne kadar bu konuda riskler öngörülmediği için yıkım projeleri sigortalanmıyordu. Tasarıda yıkım müteahhitlerinin, faaliyetleri sebebiyle meydana gelen riskleri sigorta teminatı altına almasına yönelik de düzenlenmeler mevcut. Yıkım müteahhidi, yıkım projesinde gösterilen yıkım faaliyetinin sigorta altına alındığına dair sigorta poliçesi aslını yıkım projesine eklemek zorunda olacak.
Yıkımlar projelendirilecek Yıkım müteahhitleri, yıkılacak yapılar ile ilgili olarak, yıkım projesi hazırlayacak. Yıkılacak yapının elektrik, su, doğalgaz, baraj, kimyasal ve akaryakıt gibi risk unsuru içeren tesislere olan uzaklığını gösterir mahal krokisi, yapının teknik özellikleri, komşuluk durumu, yıkım safhasında tehlike arz edebilecek olan tesisatı ve tehlikeli atıkların neler olduğu, alınacak çevre ve güvenlik tedbirleri, kullanılacak yıkım tekniği, bu tekniğin uygulama planı, atık yönetimi planı, teknik ekibin diplomalarına kadar her türlü ayrıntı proje de belirtilmek zorunda.
Ruhsat zorunluluğu geliyor Yıkımlar için öncelikle belediyeden yıkım ruhsatı alınacak. Yıkımlar, yıkım projesine uygun olarak sadece yıkım müteahhitliği belgesine sahip gerçek ve tüzel kişilerce yürütülecek. Yıkım müteahhitleri, yıkım tekniğine göre uygun mühendislik hizmetini almak ve ya teknik müşavir bulunduracak.
