Göç ve Diaspora Vakfı tarafından düzenlenen Bölgesel Göç ve Geri Dönüş Perspektifleri Forumu, 21-23 Temmuz 2026 tarihlerinde Ankara’da gerçekleştirildi.
“Suriye’ye Güvenli ve Sürdürülebilir Dönüş Perspektifleri” temasıyla düzenlenen foruma Türkiye, Suriye, Irak, Lübnan, Ürdün ve Mısır’dan kamu kurumları, uluslararası kuruluşlar, üniversiteler, araştırma merkezleri ve sivil toplum kuruluşlarının temsilcileri katıldı.
Üç gün süren forumda güvenli ve gönüllü geri dönüş, uluslararası hukuk, bölgesel koordinasyon, yeniden imar, toplumsal uyum, sınır yönetimi, insani yardım, kalkınma ve kurumsal iş birliği konuları ele alındı. Katılımcılar, ülkelerindeki uygulamaları ve sahada karşılaşılan sorunları farklı oturumlarda değerlendirdi.
Açılışta ortak sorumluluk ve iş birliği vurgusu
Forumun açılış konuşmalarını Göç ve Diaspora Vakfı Başkanı Recep Seyyar, Dışişleri Bakan Yardımcısı Hacı Ali Özel ve İçişleri Bakan Yardımcısı Dr. Mehmet Cangir yaptı.
Recep Seyyar, Suriye’de yeni bir dönemin başladığını belirterek geri dönüş sürecinin yalnızca insani değil, aynı zamanda bölgesel sahiplenme ve ortak sorumluluk anlayışıyla yürütülmesi gerektiğini söyledi. Geri dönüş politikalarının başarıya ulaşabilmesi için ilgili tüm ülkelerin ve özellikle Suriyeli aktörlerin karar alma süreçlerine aktif katılımının önemine dikkat çekti.
Hacı Ali Özel ise Türkiye’nin tarih boyunca kitlesel göç hareketlerine insan odaklı yaklaştığını belirterek, Orta Doğu’da kalıcı barış ve istikrarın bölgesel iş birliği, ortak kalkınma ve uluslararası hukuk temelinde kurulacak yeni bir güvenlik anlayışıyla mümkün olacağını ifade etti.
Dr. Mehmet Cangir de Suriye krizinin, göç yönetiminin uluslararası koordinasyon gerektiren çok boyutlu bir alan olduğunu ortaya koyduğunu belirterek, Türkiye’nin krizin ilk gününden bu yana insani sorumluluk anlayışıyla hareket ettiğini ve tüm çalışmaların merkezinde insan onurunun bulunduğunu vurguladı.
Bölgesel koordinasyon masaya yatırıldı
Forumun ilk oturumu, “Bölgesel Göç Hareketlerinin Geleceği, Bölgesel İstikrar ve Gönüllü Geri Dönüşte Bölgesel Koordinasyon: Ortak Sorumluluk Modelleri” başlığıyla, Göç ve Diaspora Vakfı Başkanı Recep Seyyar’ın moderatörlüğünde yapıldı.
Panele Türkiye Göç İdaresi Başkanı Muhammed Selami Yazıcı, Suriye Afet Bakan Yardımcısı Ahmed Ekzez, Lübnan Sosyal İşler ve Aile Bakanı Hanin Esseyyid, Irak Göç ve Göçmen Bakan Vekili Dr. Kerim Nuri ile Dışişleri Bakanlığı Göç Politikaları ve Vize İşlemleri Genel Müdür Vekili Reyhan Özgür katıldı.
Oturumda güvenli ve onurlu geri dönüş için devletler arasındaki siyasi mutabakatın güçlendirilmesi, bölgesel sahiplenmenin artırılması ve kriz yönetiminde ortak bir yaklaşım geliştirilmesi gerektiği vurgulandı.
Sınır ötesi yönetişim ve veri paylaşımı öne çıktı
İkinci oturum, “Sınır Ötesi Yönetişim ve Bölgesel Göçün Yönetiminde Güvenlik Algısı” başlığıyla Milletvekili Prof. Dr. Abdurrahman Babacan’ın moderatörlüğünde gerçekleştirildi.
Panelde Irak Nehreyn Araştırmalar Merkezi Danışmanlar Kurulu Başkanı Dr. Ali Faris, Ürdün Haşimiye Komisyonu Başkanı Dr. Hüseyin Muhammed Şibli, Mısır El Hayr Yönetim Kurulu Başkanı Dr. Süheyr Awad ve Suriye Milletvekili Dr. Husam Hamdan görüşlerini paylaştı.
Katılımcılar, bölge ülkeleri arasında veri paylaşımının geliştirilmesi, kayıt sistemlerinin uyumlu hale getirilmesi, sınır geçişlerindeki lojistik süreçlerin kolaylaştırılması ve kriz dönemlerinde kurumlar arasında doğrudan iletişim sağlayacak mekanizmaların oluşturulması gerektiğini dile getirdi.
Altı ülkeden üst düzey katılım
Forum, akademisyenleri ve sivil toplum temsilcilerini, karar verici kamu yöneticileriyle aynı platformda buluşturdu.
Katılımcılar arasında Türkiye’den Dışişleri Bakan Yardımcısı Hacı Ali Özel, İçişleri Bakan Yardımcısı Dr. Mehmet Cangir, Göç İdaresi Başkanı Muhammed Selami Yazıcı, AFAD Başkan Yardımcısı Hamza Taşdelen, milletvekilleri Dr. Abdurrahman Babacan ile Dr. Ravza Kavakçı Kan ve Göç Politikaları ve Vize İşlemleri Genel Müdür Vekili Reyhan Özgür yer aldı.
Suriye, Irak, Lübnan, Ürdün ve Mısır’dan bakan yardımcıları, bakanlar, milletvekilleri, kamu yöneticileri ve araştırma merkezi temsilcilerinin yanı sıra UNHCR Türkiye Temsilci Yardımcısı Daniela Carmela Cicchella, üniversite rektörleri, akademisyenler ve sivil toplum kuruluşlarının temsilcileri de foruma katıldı.
Bu geniş katılım, forumun bölgesel diplomasi ve göç politikaları açısından taşıdığı önemi ortaya koydu.
Altı panelde farklı başlıklar ele alındı
Forum kapsamında düzenlenen altı ana oturumda bölgesel göç yönetiminin siyasi, hukuki, idari, ekonomik ve sosyal boyutları kapsamlı şekilde değerlendirildi.
İlk gün düzenlenen yüksek düzeyli panelde güvenli ve gönüllü geri dönüş ile bölgesel koordinasyon mekanizmaları ele alınırken, ardından gerçekleştirilen bakanlıklar ve bürokrasi panelinde sınır ötesi yönetişim, veri paylaşımı, kayıt sistemleri ve kurumlar arası koordinasyon konuları görüşüldü.
Bölgesel Göç Yönetimi Tecrübesi oturumlarında ise Türkiye, Ürdün, Irak, Lübnan ve Suriye’den temsilciler saha deneyimlerini ve iyi uygulama örneklerini paylaştı.
İkinci gün yapılan Stratejik Panel’de yeniden imar, güvenli yaşam alanlarının oluşturulması, konut, sağlık ve eğitim altyapısının güçlendirilmesi ile uluslararası finansman mekanizmaları değerlendirildi.
Devam eden oturumlarda AFAD, UNHCR, kamu kurumları ve üniversitelerden temsilciler göç yönetiminde kurumsal kapasitenin artırılması, insani yardım ve ortak politika geliştirme süreçleri üzerine görüşlerini aktardı.
Beş çalıştay düzenlendi
Forum kapsamında düzenlenen beş yuvarlak masa çalıştayında hukuki ve lojistik engeller, yeniden imar, toplumsal uyum, kamu-sivil toplum iş birliği ve bölgesel göç hareketlerinin geleceği başlıklarında politika önerileri geliştirildi.
Araştırma merkezleri, düşünce kuruluşları ve uzmanların katkılarıyla hazırlanan öneriler, forumun sonuç bildirgesine temel oluşturdu.
İkili görüşmeler yapıldı
Forum boyunca ülkelerden gelen heyetlerle kamu kurumları, araştırma merkezleri, üniversiteler ve sivil toplum kuruluşlarının temsilcileri arasında ikili görüşmeler gerçekleştirildi.
Görüşmelerde kurumlar arası iletişimin güçlendirilmesi, ortak çalışma alanlarının geliştirilmesi ve bölgesel iş birliği imkânları ele alındı. Taraflar, göç yönetimi, gönüllü geri dönüş, yeniden imar, insani yardım ve kalkınma alanlarında hayata geçirilebilecek ortak çalışmalar konusunda görüş alışverişinde bulundu.
Sonuç: İnsan onuru ve gönüllülük ön planda
Forumda yapılan değerlendirmelerde, güvenli, gönüllü ve onurlu geri dönüş süreçlerinin ancak uluslararası hukuk ilkelerine bağlı kalınarak, bölgesel sahiplenme anlayışı ve güçlü koordinasyon mekanizmalarıyla sürdürülebileceği görüşü öne çıktı.
Katılımcılar ayrıca göçün yalnızca güvenlik boyutuyla değil, insani, sosyal ve kalkınma yönleriyle birlikte ele alınması gerektiğini vurguladı. Forum, 23 Temmuz 2026 tarihinde sona erdi.
